सौर्य खबर

२०८१ चैत्र ३०, शनिबार १६:०७

काठमाडौँ । सुनको मूल्य निरन्तर बढिरहेको छ । सुनको मूल्य अहिले कीर्तिमानी उचाइमा पुगेको छ ।
नेपाली बजारमा सुनको मूल्यले शुक्रबार नयाँ रेकर्ड बनाएको थियो । अघिल्लो दिनको तुलनामा हिजो तोलामा ३ हजार ९०० रुपैयाँ बढेको थियो । यससँगै छापावाल सुनको मूल्य १ लाख ८५ हजार रुपैयाँ पुगेको थियो । अघिल्लो दिन छापावाल सुनको मूल्य तोलामा १ लाख ८१ हजार १०० रुपैयाँ कायम थियो ।
अनिश्चित बजारको वर्तमान युगमा, व्यापारीहरूले सुरक्षित लगानीको रूपमा निरन्तर सुन खरिद गरिरहेका छन् । सुनलाई परम्परागत रूपमा एक भरपर्दो र स्थिर सम्पत्ति मानिन्छ जुन कठिन वा अस्थिर आर्थिक वातावरणमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । तर विश्वभरका बजारहरूमा भइरहेको उतारचढावको वर्तमान समयमा, के सुन साँच्चै सुरक्षित लगानी हो ?
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उच्च कर घोषणा गरेदेखि नै विश्वभरका बजार अशान्त छ । व्यापार नीतिहरूको सन्दर्भमा, यसलाई ’शताब्दीको परिवर्तन’ भनिएको छ । अमेरिकी भन्सार शुल्कपछि विश्व बजारमा आएको उथलपुथलका कारण गत हप्तासम्म सुनको मूल्य प्रति औंस ३१६७ डलरको कीर्तिमानी स्तरमा पुगेको थियो ।
विश्वभर भन्सार र व्यापार युद्धले सिर्जना गरेको चिन्ताका कारण यस वर्ष सुनको मूल्यले धेरै पटक नयाँ रेकर्ड बनाएको छ । जब अर्थतन्त्रमा अस्थिरता हुन्छ, सुनको मूल्य बढ्छ ।
विश्व अर्थतन्त्रको अनिश्चितताको यस अवधिमा, कसले सुन किन्छ ? ‘सरकारहरू, खुद्रा लगानीकर्ताहरू र साधारण लगानीकर्ताहरूले सुन किनिरहेका छन्,’बेलफास्ट विश्वविद्यालयका आर्थिक इतिहासकार डा. फिलिप फ्लायर्स भन्छन् ।
उनी भन्छन्, ‘अहिले धेरै संख्यामा मानिसहरू शेयर जस्ता इक्विटीहरू छोडेर सुनमा लगानी गरिरहेका छन् । यही कारणले गर्दा सुनको मूल्य यति धेरै बढेको हो ।’
वास्तवमा, जब जब अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारमा अनिश्चितताको वातावरण हुन्छ, लगानीकर्ताहरूको स्वाभाविक प्रवृत्ति सुनमा लगानी गर्नेतर्फ सर्छ ।
सन्, २०२० मा, जब कोभिड महामारीका कारण अर्थतन्त्रमा ठुलो गिरावट आयो, सुनको मूल्य द्रुत गतिमा आकासिन थाल्यो ।
यस्तो अनिश्चितताले सुनको मूल्यलाई पनि असर गर्न सक्छ । जनवरी २०२० मा कोभिड महामारी फैलिने बित्तिकै सुनको मूल्य अचानक उल्लेखनीय रूपमा बढ्यो तर सोही वर्षको मार्चमा फेरि घट्न थाल्यो ।
‘सुरक्षित लगानीको अर्थ जोखिम छैन भन्ने होइन,’ डा. फ्लायर्स भन्छन् । आर्थिक अनिश्चितताको समयमा, सुनमा लगानी गर्नु उत्तम मानिन्छ किनभने यसको सधैँ महत्त्व रहँदै आएको छ । इतिहासको हरेक कालखण्ड र संस्कृतिमा यसलाई ठुलो महत्त्व दिइएको छ । त्यसैले यसलाई सजिलै किन्न र बेच्न सकिन्छ ।
प्राचीन इजिप्टमा रहेको तुतानखामुनको सुनको मुखौटादेखि लिएर घानाको असान्टेको सुनौलो मल र भारतको पद्मनाभन मन्दिरको सुनौलो सिंहासनसम्म, सुनको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वका उदाहरणहरू छन् । त्यसकारण, धेरै मानिसहरूले सुनलाई सबैभन्दा भरपर्दो सम्पत्ति ठानेर जम्मा गर्नु अचम्मको कुरा होइन ।
अहिले सुन किन्नु जोखिम छ ?
विश्व बजारको अवस्था परिवर्तन भइरहे पनि सुनका सामान र घरायसी गहनाको महत्व यथावत छ । तर यो पनि याद राख्नु पर्छ कि सुनमा हुने कुनै पनि ठुलो लगानी वित्तीय बजारका ठुला खेलाडीहरूको दयामा हुन्छ ।
यस बजारका ठुला खेलाडीहरूले जे गर्छन्, त्यसको प्रभाव सुनको मूल्यमा देखिन्छ । डा. फ्लायर्स भन्छन्, ‘सुनको मूल्यमा देखिएको वृद्धि यी खेलाडीहरूको गतिविधिको परिणाम हो । मलाई लाग्छ सुनको मूल्य बढिरहेको छ किनभने विश्वभरका केन्द्रीय बैंकहरूले यसलाई धेरै छिटो किन्न थालेका छन् ।’
बजारको अनिश्चिततालाई ध्यानमा राख्दै, केन्द्रीय बैंकहरूले इक्विटी बजारमा आफ्नो लगानी घटाउँछन् र थोकमा सुन किन्छन् । उनीहरूको उद्देश्य सुनको भण्डार बढाउनु हो ।
यस्तो अवस्थामा, सुन किन्नु आम लगानीकर्ताहरूको लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । डा. फ्लायर्स भन्छन्, ‘जुन तरिकाले सुनको मूल्य निरन्तर बढिरहेको छ, त्यसमा बाजी लगाउनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ किनभने बजार स्थिर हुने बित्तिकै र सरकारहरूले सोचविचार गरेर निर्णय लिन थालेपछि मानिसहरू फेरि सुनमा लगानी गर्नबाट पछि हट्न थाल्नेछन् ।’